Күөх Харыйачаан.

   Арай биирдэ халыҥ тыа быыһыгар баар сыһыыга кып-кыра Харыйачаан үүммүт. Күн сырдыгын батыһан улаатан, киэркэйэн испит. Куйаас күннэр кэннилэриттэн ардах түстэҕинэ үөрэн лабааларын хамсатара. Күһүн тымныылар түһэн аттынааҕы мастар хагдарыйан, сэбирдэхтэрэ түһэн бардахтарына наһаа дьиктиргиирэ, тоҕо кини эрэ куруутун күөх турарын таайа сатыыра. Ол курдук хас да сыл ааспыт.

    Биир үтүө күн күһүөрү сайын аттыгар массыына кэлэн тохтообут. Икки киһи лаппаахылаах уун-утары Харыйачааҥҥа хааман кэлбиттэр: "Оо, наһаа да үчүгэй харыйа турар эбит, маны ылыахха, оҕолор үөрүүһүктэр"- дэһээт лаппаахынан буору хаһан киирэн бардылар. Харыйачаан барахсан айманна да, ытаата да кинини ким да истибэтэ, арай аттынааҕы мастар лабаалара эрэ суугунуур. Силиһин оргууй түөрэн ылан мөһөөччүккэ угаат, массынаҕа тиэйэн айанныы турдулар.

    Биирдэ өйдөммүтэ кэрэ бэйэлээх саҥа дьиэ тэлгэһэтигэр олордуллубут, икки кырачаан оҕолор үөрбүт, чаҕылыспыт харахтарынан көрө-көрө уу кута сылдьаллар эбит. Харыйачаан тугу да гыныан булбата, иһигэр үөрэ санаата, оҕолору көрөн санаата уоскуйда. Дорооболоһордуу лабааларын хамсатта. Оҕолор төгүрүччү өрө сүүрэ сылдьан уу куталлар: "Биһиги Харыйачааммыт улаатыа да улаатыа, хас Саҥа дьыл аайы киэргэтиэхпит"- дии дии куустулар, ырыа ыллаатылар. Харыйачаан хомойбута, ытаабыта ааһан хаалла.

  Ол курдук хас Саҥа дьыл үүнүүтэ Харыйачааммыт киэргэтиллэн, араас күлүмүрдүүр оонньуурдары иилинэн, симэнэн аҕай көрсөр. Дьоно кини тула үҥкүүлээн, үөрэн-көтөн Саҥа дьыллаабыттара хаһыс да сыла буолла. Билигин Харыйачаан улаатыаҕын улаатан, аарыма мас буолан турар. Урут кыра эрдэҕинэ бэйэтэ-бэйэтигэр биэрэр боппуруоһун эппиэтин билэн турар, атын мастартан кини мааны, күүтүүлээх бырааһынньык биир кэрэ киэргэлэ буоларын. Били кыра оҕолоро билигин улаатан, бэйэлэрэ оҕолонон, дьоннорун кытта Саҥа дьылы көрсө, сайынын оттуу-мастыы, сир астыы кэлэллэр. Билиҥҥээҥҥэ диэри Харыйачааннарын кууһан, имэрийэн кинилиин кэпсэтэн ааһаллар. Кэллэхтэринэ үөрэн лабааларын хамсатан дорооболоһор, бардахтарына хомойон ырыых-ыраах сүтүөхтэригэр диэри көрөн хаалаахтыыр.

 

Вика Парыгина, 3 кылаас Хамаҕатта саха-француз лицейэ.